درمان شانه درد
یکی از پرتحرک‌ترین مفاصل بدن، مفصل شانه است که دامنه‌ی حرکتی وسیعی را برای دست فراهم می‌کند. تحرک زیاد مفصل شانه، منجر به آسیب‌های حاد و مزمن این مفصل مهم شده و درد و محدودیت حرکتی را برای شخص به‌دنبال دارد. درد شانه ممکن‌است در حین یا بعد از فعالیت و یا به‌طور مداوم و مزمن باشد. امکان دارد این درد با درد گردن نیز همراه‌شود.
علل درد شانه
بی‌ثباتی یا دررفتگی شانه
زمانی که عضلات و رباط‌های شانه در اثر ضربه و یا فعالیت ورزشی، بیش‌ازحد کشیده و پاره‌شوند مفصل دچار دررفتگی میشود که علائم آن شامل درد و ضعف دست و احساس لقی در مفصل می‌باشد.
پیچ‌خوردگی یا جداشدگی شانه
اگر رباط‌های شانه بر اثر ضربه یا زمین‌خوردن به‌صورت کلی یا جزئی پاره‌شده و از استخوان جداشوند، فرد دچار این عارضه میشود، که بدشکلی مفصل از علائم اختصاصی این عارضه می‌باشد.
شکستگی شانه
شکستگی می‌تواند در سه بخش مختلف شانه (ترقوه، سراستخوان بازو و کتف) اتفاق‌بیافتد که علائم آن شامل محدودیت حرکتی، تورم و درد است. هر سه نوع شکستگی بسیار نادر هستند و به سختی ایجادمی‌شوند، اما متاسفانه معمولا با درد شدید و مراقبت‌های درمانی خاصی همراه‌هستند.
تاندونیت یا التهاب تاندون شانه
این عارضه بر اثر حرکات تکراری بالای سر مانند پرتاب توپ ایجادشده و با پارگی‌های بسیار کوچک در تاندون‌ها همراه است. این عارضه پیشرونده است که ممکن است در برخی موارد با التهاب بورس‌های شانه نیز همراه‌باشد.
بورسیت شانه (التهاب بورس)
بورس‌ها کیسه‌های کوچک و پر از مایع سینوویال هستند که در بین استخوان‌ها و مفاصل قرارگرفته‌اند. این عارضه (بورسیت) به معنی ایجاد التهاب در بورس‌ها می‌باشد که به دلایل مختلفی ممکن‌است ایجادشود.
آرتروز شانه
این بیماری در اثر تخریب و فرسایش تدریجی غضروف‌های بین مفصلی، دراثر حرکات تکراری و یا فشار بیش‌ازحد رخ‌می‌دهد و با التهاب مفصل شانه همراه‌است. فشار بیش از حد به مفاصل باعث ایجاد آتروز یا DJD شانه میشود. هر چقدر فشار به مفاصل بیشتر باشد آتروز فرد شدیدتر است بنابراین رابطه ی مستقیم دارند.عموما آتروز در سنین بالای 40 سال در افراد ایجاد میشود.
فیزیوتراپی باعث میشود درد و التهاب ناشی از آتروز در فرد کاهش پیدا کند، همچنین باعث تقویت عضلات میشود و محدودیت حرکتی فرد از بین می‌رود وقتی عضلات فرد قوی شود فشار وارده به مفاصل کم تر میشود، پیشرفت آتروز در فرد قابل کنترل شده و از آن جلوگیری میشود . همچنین فیزیوتراپی درد و التهابی که در اثر آتروز به بافت های مجاور وارد شده را کاهش می‌دهد .
سندروم گیرافتادگی شانه
این عارضه زمانی رخ‌می‌دهد که بافت نرم شانه توسط استخوان‌های اطراف فشرده‌شود، که معمولا منجر به التهاب تاندون‌ها و بورس‌ها و ساییدگی مفاصل نیز میشود.
علائم این بیماری درد شانه به طور مکرر و درد های شبانه ، ضعف غضلانی که معمولا موجب میشود فرد توانایی بلند کردن بازو را نداشته باشد که معمولا در افراد و ورزشکارانی که از حرکت های تکراری شانه و استفاده بیش از حد از این اندام می‌کنند مانند والیباست ها، شناگران، تنیس بازها و شغل هایی مانند مکانیک ها ،آرایشگر ها و نقاش ها رخ می‌دهد.
درمان این عارضه با استفاده از انواع دستگاه های فیزیوتراپی استراحت ،دارو درمانی و ماساژ درمانی که باعث کاهش درد و التهاب میشوند و تمرینات که موجب تقویت عضلات و رفع محدودیتی حرکتی میشود.
شانه منجمد
این بیماری به‌طور شایع افراد 40 تا 60 سال و بیشتر نیز زنان را درگیرمی‌کند که به مرور زمان موجب سفتی، خشکی، کاهش دامنه حرکتی و درد در ناحیه شانه میشود. بهبودی این بیماری ممک است کمی زمان‌بر باشد، اما فیزیوتراپی می‌تواند روند درمان را تسریع‌بخشد.
نکروز آوسکولار
این عارضه که غالبا در افراد 30 تا 50 سال رخ‌می‌دهد در نتیجه‌ی فقدان خون‌رسانی، منجر به مرگ قسمتی از بافت استخوانی شده ممکن‌است سبب ایجاد شکستگی‌هایی ریز در استخوان شود و عملکرد مفصل را دچار اختلال سازد.
کتف بالدار
عارضه ایست که در آن نواحی مختلف از استخوان کتف دچار بیرون‌زدگی میشود. در این عارضه کتف مانند بال پرنده به‌صورت برجسته قابل‌مشاهده است. علائم آن شامل درد در شانه‌ها و احساس ناراحتی هنگام تکیه دادن به صندلی است. همچنین فاصله بین گردن و سرشانه‌ها نامتقارن است.
آسیب شبکه بازویی (شبکه براکیال)
شبکه بازویی (شبکه براکیال)، دسته‌ای از عصب‌ها هستند؛ که از گردن به شانه و دست کشیده‌می‌شوند. این شبکه، ممکن‌است درطول فعالیت‌های مختلف دچار آسیب شود. اما شایع‌ترین حالت آن، هنگام تولد نوزاد و حین گیرافتادن شانه نوزاد در کانال زایمان رخ‌می‌دهد.
علائم عمومی آسیب در ناحیه شانه
- احساس هرگونه درد سطحی یا عمقی در ناحیه شانه و بازو و یا دردهای انتشاری به ناحیه‌ی گردن
- ناتوانی و یا محدودیت دامنه در حرکت شانه
- کبودی، ورم، قرمزی و گرما در ناحیه‌ی شانه
- شنیدن صدا، حین حرکت شانه و بازو
- احساس خستگی و کوفتگی زیاد در ناحیه شانه و بازو
- احساس اسپاسم و سفتی، خشکی و ضعف در مفصل و عضلات اطراف شانه
تشخیص علت درد شانه
درصورت داشتن هریک از نشانه‌های فوق لازم است در اسرع وقت به پزشک متخصص مراجعه شود تا دلیل دقیق درد شانه تعین و راهکار درمانی مناسب مشخص‌شود. پزشک در ابتدا طی معاینه و ارزیابی اولیه، سوابق پزشکی فرد را مورد بررسی قرارمی‌دهد. او درخصوص زمان و چگونگی آغاز درد، فعالیت‌ها و حالات بدنی تشدید کننده و تسکین دهنده درد و سابقه‌ی درد این‌چنینی در گذشته، از بیمار سوال خواهد کرد.
سوابق پزشکی شما می‌تواند منبع ارزشمندی برای تعین منشاء درد باشد. پس لازم است تمام موارد را دقیق و با جزئیات برای پزشک شرح‌دهید. سپس لازم است پزشک مفصل را مورد معاینه فیزیکی قراردهد. او طی معاینه، علائمی مانند تورم، قرمزی و کبودی، تغییر شکل یا ضعف عضلات و نواحی حساس به لمس را مشاهده و دامنه و قدرت حرکتی شانه را ارزیابی‌می‌کند.
درصورت نیاز ممکن است پزشک درخواست تست‌های تشخیصی متفاوتی از بیمار داشته‌باشد. این تست‌ها شامل عکس X_Ray، MRI، سی‌تی‌اسکن و نوار عصب و عضله می‌باشد که هرکدام در تشخیص آسیب بخشی از اجزای مفصلی کمک‌کننده می‌باشند.
درمان درد شانه
روش درمان، کاملا وابسته به علت و منشاء درد و تشخیص پزشک می‌باشد و ممکن‌است طیف آن از ساده و غیرتهاجمی، تا درمان‌های پیچیده‌تر مانند جراحی‌ها، متفاوت‌باشد.
استراحت
در ابتدا لازم‌است برای مدتی به مفصل شانه استراحت‌داده‌شود، بدین معنا که حرکت شانه برای مدتی محدود شود و فعالیت‌های تشدید کننده‌ی درد و آسیب متوقف شود تا فشار وارد به مفصل به حداقل برسد. به این منظور از بانداژ و یا بریس‌های مخصوص شانه نیز می‌توانید کمک‌بگیرید.
سرما و گرما درمانی
قرا دادن کمپرس سرد، 2 بار در روز و هربار 10 تا 15 دقیقه، می‌تواند در کاهش التهابات مفصل موثرباشد. پس از گذشت 48 ساعت از انجام سرمادرمانی می‌توان از گرما درمانی نیز به منظور افزایش گردش خون در ناحیه‌ی درگیر و کاهش گرفتگی‌های عضلانی اطراف بافت کمک‌گرفت.
درمان دارویی
ممکن‌است پزشک متخصص برای درمان درد شانه داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی خوراکی، موضعی و یا تزریقی را برای بیمار تجویزنماید.
فیزیوتراپی
فیزیوتراپی یک درمان کاملا غیرتهاجمی و بدون عوارض می‌باشد که مانند سایر مشکلات اسکلتی عضلانی در درمان و بهبود دردهای مفصل شانه نیز بسیار موثرخواهدبود. فیزیوتراپیست با استفاده از روش‌ها و مدالیته‌های خاص فیزیکی اعم از دستگاه‌ها و خدمات و تکنیک‌ها، برنامه‌ی درمانی مناسب بیمار را، به‌منظور کاهش التهاب، ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده، افزایش دامنه حرکتی، کشش و تقویت عضلات سفت و کوتاه‌شده و در نهایت بازگشت عملکرد طبیعی مفصل، تعریف‌می‌کند. تکنیک‌های رایج فیزیوتراپی در درمان درد شانه عبارتند از:
- لیزردرمانی: به‌منظور کاهش التهاب، افزایش گردش خون و تسریع پروسه‌ی ترمیم و بهبودی.
- تکارتراپی: بکارگیری امواج رادیوفرکانس جهت ایجاد گرمای عمقی در بافت و بهبود جریان خون و لنف که موجب افزایش سرعت متابولیسم و بازسازی بافت‌های عضلانی، تاندون‌ها و لیگامان‌ها میشود و با کاهش و ادم و تورم و نیز کاهش دوره‌ی نقاهت همراه‌خواهدبود.
- اولتراسوندتراپی و تحریکات الکتریکی: در این دو روش که جزئی از فیزیوتراپی روتین هستند، از امواج فراصوت (اولتراسوند) برای ایجاد گرما و کاهش خشکی مفصلی و چسبندگی‌های لیگامانی و کپسولی استفاده‌می‌شود، الکتروتراپی نیز با هدف کاهش درد و اسپاسم‌های عضلانی و بازسازی فیبرهای عضلانی و جلوگیری از تحلیل عضلات به‌کارگرفته‌می‌شود.
- سوزن خشک (Dry needling): این تکنیک که لازم‌است حتما توسط فیزیوتراپیست مجرب انجام‌گیرد با تحریک فیبرهای عضلانی سبب کاهش درد و گرفتگی‌های عضلانی و بهبود عوارض و مشکلات بافت نرم مانند تاندونیت و دیگر بیماری‌ها می‌گردد.
سایر تکنیک‌ها نیز شامل موارد زیر می‌باشد که که هرکدام در موارد خاص مورد کاربرد قرارمی‌گیرند.
- شاک‌ویوتراپی: تحریک و تسریع فرآیند بهبودی با استفاده از امواج صوتی.
- مگنت تراپی: استفاده از امواج مغناطیس برای افزایش سرعت بهبودی استخوان‌های ضعیف شده، تحریک متابولیسم سلولی و افزایش تعادل و تقویت بدن.
- درمان‌های دستی فیزیوتراپی: تکنیک‌های دستی درمانی خاصی که شامل کشش بافت‌ها و کپسول مفصل می‌باشند، با توجه به شرایط بیمار، توسط فیزیوتراپیست مورد کاربرد قرارمی‌گیرند.
- مکانوتراپی: یک بخش مهم و موثر که کامل کننده‌ی دوره‌ی درمان بیمار می‌باشد، انجام صحیح و اصولی تمرینات ورزشی می‌باشد که لازم‌است زیر نظر فیزیوتراپیست و با هدف خاص درمانی انجام‌شود.
تزریق
درصورتی که درد شانه با درمان‌های ساده و غیرتهاجمی بهبودنیابد، بنا به توصیه پزشک ممکن‌است نیاز به تزریقات مفصلی مانند کورتیزون‌ها، ازون و یا PRP باشد. این تزریقات تاثیر ضدالتهابی و ضددرد زودبازده دارند، اما از طرفی یک‌سری عوارض جانبی نیز برای بیمار به همراه خواهد داشت.
جراحی
خوشبختانه اکثر مشکلات شانه با درمان‌های غیرتهاجمی بهبودمی‌یابند اما در موارد حاد مانند دررفتگی مکرر و بی‌ثباتی‌های مفصل، شکستگی‌ها و پارگی کامل غضروف و تاندون پزشک جراحی ارتوپد را برای بیمار درنظرمی‌گیرد، که ممکن‌است با اهداف و روش‌های مختلفی صورت‌گیرد.